Hành lang cảm giác: 10+ hoạt động thú vị giúp trẻ phát triển kỹ năng

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Hành lang cảm giác là không gian được thiết kế với các hoạt động kích thích giác quan, giúp trẻ khám phá môi trường xung quanh và rèn luyện nhiều kỹ năng thông qua vui chơi, vận động. Không chỉ tạo hứng thú cho trẻ, hành lang cảm giác còn có thể hỗ trợ phát triển khả năng phối hợp vận động, nhận biết cảm giác và duy trì sự tập trung. Vậy hành lang cảm giác có những lợi ích gì và đâu là các hoạt động thú vị ba mẹ, thầy cô có thể áp dụng cho trẻ? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. 

1. Lợi ích của hành lang cảm giác đối với trẻ tự kỷ

Hành lang cảm giác (sensory hallway) là một không gian được bố trí các hình ảnh, ký hiệu hoặc trạm vận động để trẻ thực hiện những nhiệm vụ như bước theo dấu chân, nhảy, chạm tay vào tường, giữ thăng bằng hoặc di chuyển theo đường kẻ. Không gian này thường được thiết kế tại hành lang trường học, trung tâm can thiệp và cũng có thể thu nhỏ để áp dụng tại nhà.

Đối với trẻ tự kỷ, các hoạt động trong hành lang cảm giác có thể tạo cơ hội kết hợp vận động với trải nghiệm cảm giác, đồng thời giúp trẻ chuyển tiếp giữa các hoạt động một cách chủ động hơn. Tuy nhiên, đây nên được xem là một công cụ hỗ trợ chứ không phải phương pháp điều trị tự kỷ.

Một số lợi ích có thể hướng tới gồm:

• Tạo cơ hội vận động: Các nhiệm vụ nhảy, bước, bò, với tay hay giữ thăng bằng giúp trẻ sử dụng nhiều nhóm cơ và thay đổi tư thế thay vì ngồi trong thời gian dài.
• Rèn khả năng phối hợp vận động: Trẻ phải quan sát ký hiệu và điều chỉnh tay, chân hoặc toàn bộ cơ thể để thực hiện đúng yêu cầu.
• Hỗ trợ nhận thức cơ thể: Các hoạt động đẩy, kéo, nhảy hoặc chống tay tạo đầu vào cảm nhận bản thể, giúp trẻ có thêm trải nghiệm về vị trí và chuyển động của cơ thể.
• Rèn khả năng làm theo hướng dẫn: Trẻ cần quan sát trình tự như “bước theo dấu chân → chạm hai tay → nhảy vào vòng → đi theo đường thẳng”, từ đó thực hành thực hiện nhiệm vụ theo từng bước.
• Tạo khoảng nghỉ vận động: Với một số trẻ, một hoạt động vận động ngắn giữa các giờ học có thể giúp đáp ứng nhu cầu di chuyển trước khi quay trở lại nhiệm vụ tiếp theo.
• Tăng hứng thú tham gia: Hình ảnh nhiều màu sắc, dấu chân, bàn tay hoặc các thử thách ngắn có thể biến việc di chuyển qua hành lang thành một hoạt động vui chơi.

Điều quan trọng là nhu cầu cảm giác của mỗi trẻ khác nhau. Một hành lang có quá nhiều màu sắc, âm thanh hoặc nhiệm vụ phức tạp đôi khi lại khiến trẻ dễ quá tải. Vì vậy, thiết kế cần phù hợp với độ tuổi, khả năng vận động và phản ứng cảm giác của nhóm trẻ sử dụng.

2. Cách làm hành lang cảm giác ở trường học

Khi xây dựng hành lang cảm giác tại trường, giáo viên nên bắt đầu từ mục tiêu sử dụng thay vì trang trí càng nhiều hoạt động càng tốt. Chẳng hạn, hành lang có thể được thiết kế để tạo một khoảng vận động ngắn giữa hai tiết học hoặc giúp trẻ thực hành phối hợp cơ thể.

Trước tiên, cần lựa chọn một đoạn hành lang đủ rộng, bằng phẳng, ít vật cản và không ảnh hưởng đến lối thoát hiểm. Không nên đặt hoạt động ở gần cầu thang, cửa ra vào đông người hoặc khu vực có nguy cơ va chạm.

Sau đó, giáo viên có thể chia hành lang thành các trạm liên tiếp. Ví dụ:

Điểm bắt đầu → bước theo dấu chân → nhảy vào các vòng tròn → đi theo đường zigzag → chạm hai tay vào hình bàn tay trên tường → đứng một chân → về đích.

Các hình ảnh có thể được in hoặc sử dụng decal dán sàn. Ký hiệu cần đơn giản, dễ nhận biết và thống nhất về ý nghĩa. Nếu hình bàn chân có nghĩa là bước, hình hai bàn chân có thể biểu thị nhảy bằng hai chân; hình bàn tay có thể yêu cầu trẻ chạm tay.

Mỗi trạm chỉ nên có một yêu cầu rõ ràng. Với trẻ nhỏ hoặc trẻ gặp khó khăn trong việc thực hiện chuỗi nhiệm vụ, ban đầu có thể chỉ bố trí 3–4 trạm, sau đó mới tăng độ dài.

Giáo viên cũng có thể xây dựng nhiều nhóm hoạt động khác nhau như nhảy và bước, giữ thăng bằng, phối hợp tay – chân, đẩy tường hoặc bắt chước tư thế. Việc thay đổi một số nhiệm vụ định kỳ giúp duy trì sự hứng thú nhưng không nên thay đổi toàn bộ quá thường xuyên nếu trẻ cần tính ổn định và khả năng dự đoán.

Đặc biệt, hành lang cảm giác không nên trở thành hoạt động bắt buộc cho tất cả trẻ theo cùng một cách. Nếu trẻ không thích một trạm, có khó khăn vận động hoặc cảm thấy căng thẳng, giáo viên nên cho phép trẻ bỏ qua hoặc sử dụng phiên bản đơn giản hơn.

Sau khi hoàn thành, cần kiểm tra thường xuyên tình trạng decal, thảm và dụng cụ để tránh bong tróc, trơn trượt hoặc tạo vật cản trên lối đi.

3. Cách làm hành lang cảm giác ở nhà

Cha mẹ không cần có một không gian quá rộng hay sử dụng nhiều thiết bị chuyên dụng để xây dựng hành lang cảm giác tại nhà. Một khoảng hành lang, phòng khách hoặc khu vực vui chơi đủ an toàn cũng có thể được tận dụng để tạo thành chuỗi hoạt động vận động và cảm giác cho trẻ.

Điều quan trọng là thiết kế dựa trên độ tuổi, khả năng vận động, sở thích và phản ứng cảm giác của từng trẻ, thay vì cố gắng bố trí thật nhiều hoạt động.

3.1. Lựa chọn không gian an toàn cho trẻ

Trước tiên, cha mẹ nên lựa chọn khu vực có mặt sàn bằng phẳng, đủ khoảng trống để trẻ di chuyển và không có nhiều đồ vật cản trở. Hành lang trong nhà, một góc phòng khách hoặc khu vực vui chơi đều có thể sử dụng.

Nên di chuyển những đồ vật có cạnh sắc, dễ vỡ hoặc dễ khiến trẻ vấp ngã ra khỏi khu vực hoạt động. Nếu sử dụng decal, băng dính hoặc hình ảnh đặt trên sàn, cần cố định chắc chắn và kiểm tra thường xuyên để tránh bong mép gây trượt hoặc vấp.

Không nên bố trí hành lang cảm giác sát cầu thang, cửa kính, khu vực nấu ăn hoặc những nơi thường xuyên có người qua lại.

3.2. Xác định hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ

Sau khi lựa chọn không gian, cha mẹ có thể xác định khoảng 3–5 hoạt động đơn giản để tạo thành một chuỗi. Với trẻ mới bắt đầu, không cần xây dựng hành lang quá dài hoặc có quá nhiều yêu cầu cùng lúc.

Một chuỗi đơn giản có thể là:

Bước theo dấu chân → nhảy vào vòng tròn → đi theo đường thẳng → chạm hai tay vào tường → về đích.

Khi trẻ đã quen, cha mẹ có thể tăng dần độ đa dạng bằng các hoạt động như đi theo đường zigzag, bò qua một đoạn ngắn, bắt chước tư thế, bước qua chướng ngại vật thấp hoặc giữ thăng bằng trong thời gian ngắn.

Các nhiệm vụ cần nằm trong khả năng vận động của trẻ. Nếu trẻ liên tục mất thăng bằng, sợ hãi hoặc không thể thực hiện một động tác, nên giảm độ khó hoặc thay thế bằng hoạt động khác.

3.3. Chuẩn bị vật liệu làm hành lang cảm giác

Một hành lang cảm giác tại nhà có thể được thiết kế từ những vật liệu khá đơn giản. Cha mẹ có thể sử dụng decal hình bàn tay, bàn chân, hình tròn, con số hoặc màu sắc để tạo chỉ dẫn trực quan cho trẻ.

Băng dính giấy hoặc băng dính màu cũng có thể được sử dụng để tạo đường thẳng, đường cong hoặc đường zigzag trên sàn. Với một số hoạt động khác, gia đình có thể tận dụng thảm mềm, vòng thể dục hoặc các vật dụng phù hợp với độ tuổi.

Không nhất thiết phải mua nhiều dụng cụ ngay từ đầu. Một hành lang đơn giản nhưng có trình tự rõ ràng và phù hợp với trẻ thường hữu ích hơn một không gian có quá nhiều màu sắc, hình ảnh và thiết bị khiến trẻ khó xác định mình cần làm gì tiếp theo.

3.4. Thiết kế các trạm vận động và cảm giác

Mỗi khu vực trong hành lang có thể được coi là một “trạm” với một nhiệm vụ cụ thể. Các trạm nên được sắp xếp theo trình tự để trẻ dễ dàng nhận biết điểm bắt đầu, hướng di chuyển và điểm kết thúc.

Chẳng hạn, trạm đầu tiên là đi theo dấu chân; trạm tiếp theo yêu cầu trẻ nhảy vào các vòng tròn; sau đó trẻ đi theo đường zigzag và cuối cùng chạm hai bàn tay vào hình trên tường.

Cha mẹ có thể kết hợp nhiều dạng vận động như bước, nhảy, bò, với tay, đẩy tường hoặc bắt chước tư thế. Tuy nhiên, cần tránh các hoạt động có nguy cơ cao như nhảy từ trên cao, leo trèo trên bề mặt không chắc chắn hoặc xoay với tốc độ lớn.

3.5. Kết hợp sở thích của trẻ để tăng hứng thú

Hành lang cảm giác sẽ thú vị hơn khi các hoạt động được kết hợp với nhân vật, màu sắc, động vật hoặc chủ đề mà trẻ yêu thích.

Ví dụ, nếu trẻ thích động vật, cha mẹ có thể thiết kế các nhiệm vụ như “nhảy như ếch”, “đi như gấu” hoặc “bò như mèo”. Nếu trẻ thích ô tô, các đường kẻ trên sàn có thể được biến thành một “đường đua” để trẻ di chuyển đến đích.

Cha mẹ cũng có thể kết hợp nội dung trẻ đang học. Chẳng hạn, đặt các hình có màu sắc hoặc con số khác nhau và yêu cầu trẻ bước vào số 2, tìm hình tròn hoặc chạm vào màu xanh. Nhờ đó, hoạt động vừa tạo cơ hội vận động vừa giúp trẻ thực hành làm theo hướng dẫn trong một bối cảnh vui chơi.

3.6. Điều chỉnh hành lang cảm giác theo phản ứng của trẻ

Không có một mẫu hành lang cảm giác phù hợp với tất cả trẻ. Một hoạt động khiến trẻ này thích thú có thể lại khiến trẻ khác khó chịu hoặc không muốn tham gia.

Trong quá trình sử dụng, cha mẹ nên quan sát xem trẻ thích hoạt động nào, thường bỏ qua trạm nào, có biểu hiện căng thẳng hay mất thăng bằng ở đâu. Những thông tin này giúp điều chỉnh số lượng và độ khó của các nhiệm vụ.

Nếu trẻ không muốn thực hiện một trạm, không nên ép trẻ phải hoàn thành bằng mọi giá. Có thể cho trẻ bỏ qua, thay đổi nhiệm vụ hoặc thử lại vào thời điểm khác. Mục tiêu không phải là trẻ hoàn thành toàn bộ hành lang mà là tạo ra trải nghiệm vận động an toàn và phù hợp với nhu cầu cá nhân.

Với trẻ có khó khăn đáng kể về vận động, thăng bằng hoặc phản ứng cảm giác ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, cha mẹ có thể trao đổi với chuyên viên vật lý trị liệu hoặc hoạt động trị liệu để được hướng dẫn lựa chọn hoạt động phù hợp và đảm bảo an toàn.

4. Một vài ý tưởng cho hành lang cảm giác 

Khi thiết kế hành lang cảm giác, cha mẹ và giáo viên có thể linh hoạt kết hợp nhiều yếu tố như chất liệu, màu sắc, hình ảnh và hoạt động vận động để tạo hứng thú cho trẻ. Tuy nhiên, mục tiêu không phải là tạo ra một không gian có càng nhiều kích thích càng tốt mà cần phù hợp với nhu cầu cảm giác, khả năng vận động và sở thích của từng trẻ.

Dưới đây là một số ý tưởng có thể tham khảo khi xây dựng hành lang cảm giác tại nhà, trường học hoặc trung tâm hỗ trợ trẻ.

4.1. Kết hợp nhiều chất liệu

Sử dụng các chất liệu khác nhau có thể tạo cơ hội để trẻ tiếp xúc với nhiều trải nghiệm xúc giác trong quá trình di chuyển. Thay vì toàn bộ hành lang chỉ sử dụng decal hoặc hình ảnh trên sàn, có thể bố trí một số khu vực để trẻ chạm, bước hoặc tương tác với những bề mặt khác nhau.

Chẳng hạn, trên tường có thể bố trí các bảng cảm giác với bề mặt mềm, nhám, trơn hoặc có cấu trúc khác nhau. Trẻ có thể dùng tay chạm và khám phá từng bề mặt trong khi di chuyển từ trạm này sang trạm khác. Với hoạt động dưới sàn, có thể sử dụng những vật liệu phù hợp, được cố định chắc chắn để tạo thêm trải nghiệm cho bàn chân.

Tuy nhiên, trẻ tự kỷ có thể có phản ứng cảm giác rất khác nhau. Một số trẻ thích khám phá nhiều chất liệu, trong khi trẻ khác lại khó chịu khi chạm vào những bề mặt nhất định. Vì vậy, không nên ép trẻ phải chạm hoặc bước lên một chất liệu khiến trẻ khó chịu.

Khi mới bắt đầu, nên sử dụng ít chất liệu và quan sát phản ứng của trẻ trước khi bổ sung thêm. Các vật liệu cũng cần dễ vệ sinh, không có cạnh sắc, không dễ bong tróc và không tạo nguy cơ trượt ngã.

4.2. Thêm màu sắc bắt mắt, âm thanh

Màu sắc và hình ảnh giúp hành lang cảm giác trở nên trực quan và có thể hỗ trợ trẻ nhận biết từng nhiệm vụ. Ví dụ, cha mẹ hoặc giáo viên có thể sử dụng dấu chân màu xanh cho hoạt động bước, vòng tròn màu vàng cho hoạt động nhảy và hình bàn tay cho vị trí trẻ cần chạm.

Các chủ đề quen thuộc như động vật, phương tiện giao thông, thiên nhiên, số đếm hoặc hình học cũng có thể được đưa vào thiết kế. Nếu trẻ yêu thích khủng long, chẳng hạn, các dấu chân trên sàn có thể được thiết kế như dấu chân khủng long để tạo cảm giác trẻ đang tham gia một trò chơi thay vì thực hiện bài tập.

Âm thanh cũng có thể được kết hợp trong một số hoạt động, chẳng hạn trẻ vỗ tay theo nhịp, lắc một dụng cụ phát âm thanh nhẹ hoặc thực hiện động tác khi nghe tín hiệu.

Tuy nhiên, với trẻ nhạy cảm với âm thanh hoặc dễ bị quá tải thị giác, quá nhiều màu sắc, hình ảnh và tiếng động có thể gây tác dụng ngược. Không gian khi đó có thể trở nên khó chịu thay vì giúp trẻ tham gia tốt hơn. Vì vậy, thiết kế nên ưu tiên sự rõ ràng, có khoảng trống và điều chỉnh mức độ kích thích dựa trên phản ứng thực tế của trẻ.

4.3. Kết hợp với vận động

Các hoạt động vận động là một trong những phần dễ triển khai nhất trong hành lang cảm giác. Thay vì chỉ đi từ đầu đến cuối hành lang, trẻ có thể thực hiện những nhiệm vụ vận động khác nhau tại từng vị trí.

Ví dụ, trẻ có thể bắt đầu bằng việc đi theo dấu chân, sau đó nhảy vào các vòng tròn, đi theo đường zigzag, bò qua một đoạn ngắn, chạm hai bàn tay vào tường rồi giữ thăng bằng trước khi về đích.

Cha mẹ và giáo viên cũng có thể thay đổi hoạt động theo độ tuổi và khả năng của trẻ. Với trẻ nhỏ, các nhiệm vụ như bước, nhảy, bò và chạm thường dễ hiểu hơn. Khi trẻ đã quen, có thể tăng độ phức tạp bằng cách yêu cầu phối hợp tay – chân, bắt chước tư thế hoặc thực hiện chuỗi 2–3 hành động liên tiếp.

Có thể lồng ghép yếu tố học tập vào vận động. Chẳng hạn, thay vì yêu cầu trẻ đơn thuần nhảy qua các vòng, giáo viên có thể nói “nhảy vào số 3”, “tìm màu đỏ” hoặc “chạm vào hình tam giác”. Nhờ đó, trẻ vừa vận động vừa có cơ hội thực hành nghe và làm theo hướng dẫn, nhận biết màu sắc, hình dạng hoặc con số.

Các nhiệm vụ vận động cần được thiết kế trong giới hạn an toàn. Tránh những hoạt động đòi hỏi trẻ nhảy từ độ cao, xoay nhanh hoặc giữ thăng bằng trên dụng cụ không chắc chắn nếu không có hướng dẫn và giám sát phù hợp.

4.4. Đảm bảo phù hợp với từng trẻ

Một nguyên tắc quan trọng khi xây dựng hành lang cảm giác cho trẻ tự kỷ là không áp dụng cùng một thiết kế cho tất cả trẻ. Mỗi trẻ có khả năng vận động, sở thích và phản ứng với kích thích cảm giác khác nhau.

Một trẻ có thể thích những hoạt động nhảy và vận động mạnh nhưng lại khó chịu với âm thanh. Trẻ khác có thể thích khám phá bề mặt bằng tay nhưng không muốn bước lên các chất liệu lạ. Vì vậy, cha mẹ và giáo viên cần quan sát phản ứng của trẻ trong quá trình sử dụng để xác định hoạt động nào phù hợp.

Nếu trẻ né tránh một trạm, bịt tai, nhắm mắt, trở nên căng thẳng hoặc liên tục muốn rời khỏi khu vực, đây có thể là dấu hiệu cho thấy mức kích thích hiện tại chưa phù hợp. Khi đó, nên giảm độ khó, loại bỏ yếu tố gây khó chịu hoặc cho trẻ nghỉ thay vì yêu cầu trẻ tiếp tục bằng mọi giá.

Ngược lại, nếu nhiệm vụ quá đơn giản và trẻ nhanh chóng mất hứng thú, có thể tăng dần thử thách, chẳng hạn từ đi theo đường thẳng sang đường zigzag, từ nhảy tại chỗ sang nhảy theo chuỗi hoặc từ một yêu cầu sang hai yêu cầu liên tiếp.

Hành lang cũng nên được điều chỉnh theo sự phát triển của trẻ theo thời gian. Mục tiêu cuối cùng không phải để trẻ hoàn thành càng nhiều trạm càng tốt mà là tạo ra một không gian vận động và khám phá cảm giác an toàn, dễ tiếp cận và phù hợp với từng trẻ.

5. Mẹo làm hành lang cảm giác

Để hành lang cảm giác vừa hấp dẫn vừa phù hợp với trẻ, cha mẹ và giáo viên không nhất thiết phải sử dụng quá nhiều dụng cụ hoặc thiết kế phức tạp. Quan trọng hơn là tạo được một không gian có mục tiêu rõ ràng, dễ hiểu, an toàn và có thể điều chỉnh theo phản ứng của từng trẻ.

5.1. Bắt đầu với thiết kế đơn giản

Khi mới xây dựng hành lang cảm giác, không nên bố trí quá nhiều trạm cùng lúc. Cha mẹ hoặc giáo viên có thể bắt đầu với khoảng 3–5 hoạt động quen thuộc như đi theo dấu chân, nhảy vào vòng tròn, chạm tay vào tường hoặc đi theo một đường kẻ.

Việc bắt đầu từ những nhiệm vụ đơn giản giúp trẻ dễ hiểu quy trình và làm quen với cách sử dụng hành lang. Khi trẻ đã thực hiện thành thạo, có thể bổ sung thêm hoạt động hoặc tăng độ khó từng bước.

Đặc biệt với trẻ dễ bị quá tải bởi hình ảnh, một thiết kế đơn giản, có khoảng trống giữa các trạm có thể phù hợp hơn so với việc phủ kín hành lang bằng nhiều màu sắc và ký hiệu.

5.2. Sử dụng hình ảnh và ký hiệu dễ hiểu

Trẻ cần có thể nhìn vào hình ảnh và phần nào hiểu được mình cần làm gì tiếp theo. Vì vậy, các ký hiệu trên hành lang cảm giác nên rõ ràng và nhất quán.

Ví dụ, dấu bàn chân có thể biểu thị vị trí cần bước; hai dấu chân cạnh nhau thể hiện vị trí cần nhảy; hình bàn tay cho biết nơi trẻ cần chạm. Nếu nhiệm vụ phức tạp hơn, người lớn có thể hướng dẫn mẫu cho trẻ trong những lần đầu tiên.

Có thể sử dụng thêm mũi tên để chỉ hướng di chuyển, đặc biệt khi hành lang có nhiều trạm hoặc đường đi thay đổi. Điều này giúp chuỗi hoạt động trở nên dễ dự đoán hơn đối với trẻ.

5.3. Tận dụng vật liệu đơn giản, dễ thay đổi

Không nhất thiết phải đầu tư nhiều thiết bị chuyên dụng để xây dựng hành lang cảm giác. Decal, băng dính màu, hình in, thảm mềm hoặc vòng thể dục đều có thể được tận dụng để tạo các trạm vận động.

Ưu điểm của những vật liệu đơn giản là cha mẹ và giáo viên có thể dễ dàng thay đổi bố cục khi nhận thấy một hoạt động chưa phù hợp hoặc khi trẻ đã quen với nhiệm vụ cũ.

Tuy nhiên, vật liệu sử dụng trên sàn phải được cố định chắc chắn, không trơn trượt và không dễ bong mép. Các dụng cụ đặt trên đường di chuyển cũng không nên có cạnh sắc hoặc tạo nguy cơ khiến trẻ vấp ngã.

5.4. Sắp xếp hoạt động theo trình tự rõ ràng

Một hành lang cảm giác hiệu quả không nhất thiết cần nhiều trạm, nhưng nên có điểm bắt đầu – trình tự hoạt động – điểm kết thúc rõ ràng.

Chẳng hạn, trẻ có thể thực hiện theo thứ tự:

Bắt đầu → bước theo dấu chân → nhảy 3 lần → đi theo đường zigzag → chạm hai tay vào tường → về đích.

Trình tự nhất quán giúp trẻ dần hiểu mình cần thực hiện nhiệm vụ nào tiếp theo. Sau khi trẻ đã quen, cha mẹ hoặc giáo viên có thể thay đổi một vài trạm để tạo trải nghiệm mới mà không nhất thiết thay đổi toàn bộ hành lang.

5.5. Không tạo quá nhiều kích thích cùng lúc

Một sai lầm dễ gặp khi thiết kế hành lang cảm giác là sử dụng quá nhiều màu sắc, hình ảnh, âm thanh và chất liệu vì cho rằng càng nhiều kích thích sẽ càng có lợi cho trẻ.

Trên thực tế, khả năng tiếp nhận cảm giác của mỗi trẻ khác nhau. Đặc biệt với một số trẻ tự kỷ nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh hoặc hình ảnh, môi trường quá nhiều kích thích có thể khiến trẻ khó chịu hoặc quá tải.

Do đó, nên bổ sung từng yếu tố một và theo dõi phản ứng. Nếu trẻ thường xuyên bịt tai, né tránh, trở nên căng thẳng hoặc muốn rời khỏi khu vực, cần xem xét giảm bớt kích thích và điều chỉnh hoạt động.

5.6. Cho trẻ quyền lựa chọn

Thay vì yêu cầu trẻ bắt buộc phải hoàn thành toàn bộ hành lang, cha mẹ và giáo viên có thể tạo cho trẻ một số lựa chọn phù hợp.

Ví dụ, trẻ có thể được chọn “nhảy hay bước?”, “đi đường màu xanh hay màu vàng?” hoặc “làm thêm một vòng hay kết thúc?”. Với trẻ chưa sử dụng lời nói tốt, có thể sử dụng hình ảnh hoặc cử chỉ để trẻ lựa chọn.

Việc trao cho trẻ một mức độ chủ động nhất định có thể giúp hoạt động trở nên thoải mái hơn, đồng thời tôn trọng những khác biệt về cảm giác và khả năng vận động của trẻ.

5.7. Quan sát và điều chỉnh thường xuyên

Sau khi đưa hành lang cảm giác vào sử dụng, cha mẹ và giáo viên nên tiếp tục quan sát thay vì giữ nguyên thiết kế trong thời gian dài.

Hãy chú ý xem trẻ hứng thú với trạm nào, thường xuyên bỏ qua hoạt động nào, nhiệm vụ nào quá khó hoặc yếu tố nào khiến trẻ khó chịu. Từ đó có thể thay đổi độ khó, số lượng trạm hoặc loại hoạt động.

Đồng thời, cần kiểm tra định kỳ decal, băng dính, thảm và các dụng cụ khác để đảm bảo chúng vẫn được cố định chắc chắn và an toàn.

Với trẻ có khó khăn đáng kể về thăng bằng, phối hợp vận động hoặc phản ứng cảm giác ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, gia đình có thể trao đổi với chuyên viên vật lý trị liệu hoặc hoạt động trị liệu. Chuyên gia có thể hỗ trợ đánh giá khả năng của trẻ và gợi ý các hoạt động phù hợp hơn thay vì áp dụng một mẫu hành lang cảm giác chung cho tất cả trẻ.

Kết luận 

Hành lang cảm giác là một cách tạo không gian để trẻ vừa vận động, vừa khám phá các trải nghiệm cảm giác thông qua những hoạt động như bước theo dấu chân, nhảy, giữ thăng bằng, chạm vào các bề mặt hoặc làm theo hướng dẫn. Với trẻ tự kỷ, các hoạt động cần được thiết kế dựa trên khả năng vận động, sở thích và phản ứng cảm giác riêng của từng trẻ, thay vì áp dụng một mẫu chung.