Người Tự Kỷ Có Sinh Con Được Không? Giải Đáp Chi Tiết

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Người tự kỷ có sinh con được không? Câu trả lời là có. Tự kỷ không đồng nghĩa với vô sinh hay mất khả năng làm cha, làm mẹ. Tuy nhiên, bên cạnh sức khỏe sinh sản, người tự kỷ có thể cần thêm sự hỗ trợ trong việc xây dựng mối quan hệ, chuẩn bị cho thai kỳ và chăm sóc con nhỏ. Bài viết dưới đây của Mirai Care sẽ giúp giải đáp rõ hơn vấn đề này. 

1. Người tự kỷ có sinh con được không? 

Có. Người tự kỷ hoàn toàn có thể sinh con và về mặt sinh học, nhiều người vẫn có khả năng sinh sản bình thường.Tự kỷ không phải là một bệnh lý đồng nghĩa với vô sinh hay mất khả năng mang thai, mang thai hộ pháp lý, hoặc có con. Tuy nhiên, khả năng xây dựng mối quan hệ, quan hệ tình dục, mang thai và nuôi dạy con có thể chịu ảnh hưởng bởiđặc điểm giao tiếp – xã hội, xử lý cảm giác, điều hòa cảm xúc và những khó khăn đi kèm của từng cá nhân.

Nói cách khác,tự kỷ không tự động quyết định một người có thể hay không thể sinh con. Mỗi người tự kỷ có mức độ phát triển, khả năng tự lập và nhu cầu hỗ trợ khác nhau. Nếu có khó khăn về khả năng sinh sản, nguyên nhân có thể đến từ một vấn đề y khoa riêng biệt chứ không nên mặc định là do tự kỷ.

Bên cạnh yếu tố sinh học, người tự kỷ có thể cần thêm sự hỗ trợ vềkiến thức sức khỏe sinh sản, giao tiếp trong mối quan hệ, đồng thuận, kế hoạch hóa gia đình và chuẩn bị cho quá trình làm cha mẹ. Việc đánh giá nên dựa trên từng cá nhân, thay vì đưa ra kết luận chung cho tất cả người tự kỷ.

2. Khả năng sinh sản của người tự kỷ dưới góc nhìn y khoa 

2.1. Người tự kỷ có phát triển sinh lý, sinh dục bình thường không?

Có, phần lớn người tự kỷ vẫn trải qua quá trình dậy thì, phát triển sinh lý và phát triển sinh dục như những người khác.Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh, không phải là một bệnh lý của cơ quan sinh sản. Vì vậy, bản thân chẩn đoán ASD không đồng nghĩa với việc một người sẽ bị suy giảm khả năng sinh sản.

Người tự kỷ vẫn có thể trải qua các thay đổi sinh lý thông thường trong giai đoạn dậy thì, bao gồm sự thay đổi hormone, phát triển đặc điểm sinh dục thứ phát, có kinh nguyệt hoặc khả năng sản xuất tinh trùng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằngkhả năng sinh sản là một vấn đề riêng của từng cá nhân. Một người tự kỷ vẫn có thể đồng thời mắc các bệnh lý hoặc gặp những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản giống như bất kỳ ai khác. Vì vậy, nếu có dấu hiệu như rối loạn kinh nguyệt kéo dài, khó thụ thai hoặc những bất thường về chức năng sinh dục, cần thăm khám chuyên khoa thay vì quy nguyên nhân cho tự kỷ. 

2.2. Rào cản không đến từ sinh học mà từ giao tiếp – cảm xúc 

Với một số người tự kỷ, những khó khăn liên quan đếngiao tiếp và tương tác xã hộicó thể tạo ra nhiều rào cản trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ thân mật.

Ví dụ, một số người có thể gặp khó khăn trong:

• Nhận biết hoặc diễn đạt cảm xúc và nhu cầu cá nhân.
• Hiểu tín hiệu xã hội trong mối quan hệ.
• Giao tiếp về sự thân mật và ranh giới cá nhân.
• Hiểu rõ vấn đề đồng thuận trong quan hệ tình dục.
• Đối phó với sự thay đổi trong mối quan hệ.
• Điều chỉnh cảm xúc khi xảy ra mâu thuẫn.
• Xử lý các kích thích giác quan liên quan đến tiếp xúc cơ thể.

Ngoài ra, một số người tự kỷ có thể cần được hỗ trợ nhiều hơn vềkỹ năng sống, khả năng tự lập, quản lý tài chính hoặc chăm sóc con, tùy thuộc vào nhu cầu hỗ trợ của từng người.

3. Người tự kỷ có nên kết hôn, lập gia đình không? 

3.1. Những trường hợp có đủ nền tảng để kết hôn, sinh con 

Một người tự kỷ có thể cân nhắc kết hôn, lập gia đình khi có những nền tảng cần thiết đểtự nguyện lựa chọn, xây dựng mối quan hệ và cùng chia sẻ trách nhiệm.

Một số dấu hiệu cho thấy người đó có thể đã có sự chuẩn bị tương đối tốt gồm:

• Có khả năng đưa ra quyết định một cách tự nguyện và hiểu ý nghĩa của hôn nhân.
• Hiểu quyền, trách nhiệm và sự thay đổi đi kèm với cuộc sống hôn nhân.
• Có khả năng giao tiếp nhu cầu, cảm xúc và ranh giới cá nhân.
• Hiểu vềsự đồng thuậntrong các mối quan hệ thân mật.
• Có khả năng chăm sóc bản thân ở mức phù hợp hoặc có hệ thống hỗ trợ ổn định.
• Có khả năng cùng bạn đời trao đổi và giải quyết những vấn đề trong cuộc sống.
• Có sự chuẩn bị về tài chính, nơi ở và điều kiện sinh hoạt.
• Hiểu rằng việc có con đi kèm trách nhiệm lâu dài và có kế hoạch chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.
• Có sự hỗ trợ phù hợp từ bạn đời, gia đình hoặc cộng đồng khi cần.

3.2. Những trường hợp cần cân nhắc thận trọng hơn 

Một số trường hợp có thể cần thêm thời gian, hỗ trợ hoặc đánh giá trước khi đưa ra quyết định kết hôn và sinh con. Điều này không nhằm tước đi quyền lập gia đình của người tự kỷ mà để đảm bảoquyết định thực sự tự nguyện, an toàn và phù hợp với hoàn cảnh của họ.

Cần cân nhắc thận trọng hơn khi người đó:

• Chưa hiểu rõ ý nghĩa, quyền và trách nhiệm của hôn nhân.
• Gặp khó khăn đáng kể trong việc tự đưa ra quyết định và dễ bị người khác ép buộc hoặc lợi dụng.
• Chưa hiểu đầy đủ về ranh giới cá nhân, tình dục và sự đồng thuận.
• Cần mức độ hỗ trợ rất cao trong các hoạt động sinh hoạt cơ bản.
• Chưa có khả năng hoặc điều kiện để đảm bảo việc chăm sóc con an toàn.
• Đang gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc điều chỉnh cảm xúc, thích nghi với thay đổi hoặc duy trì các mối quan hệ.
• Chưa có hệ thống hỗ trợ phù hợp, trong khi nhu cầu hỗ trợ trong cuộc sống hằng ngày còn lớn.
• Quyết định kết hôn hoặc sinh con xuất phát chủ yếu từ sự thúc ép của gia đình hay người khác, thay vì mong muốn và sự lựa chọn thực sự của bản thân.

Trong những trường hợp này, điều cần thiết không phải là“cấm” người tự kỷ kết hôn hoặc sinh con, mà là cung cấp thêm hỗ trợ về:

• Giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản.
• Kỹ năng xây dựng và duy trì mối quan hệ.
• Hiểu về đồng thuận và ranh giới cá nhân.
• Kỹ năng sống và quản lý cuộc sống.
• Kế hoạch tài chính và chăm sóc con.
• Hỗ trợ từ chuyên gia hoặc người thân đáng tin cậy khi cần.

4. Tự kỷ có di truyền cho con không? 

Có yếu tố di truyền, nhưng tự kỷ không được di truyền theo một quy luật đơn giản kiểu “cha hoặc mẹ có tự kỷ thì con chắc chắn sẽ bị tự kỷ”.Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một tình trạng phát triển thần kinh có tínhđa yếu tố, trong đó di truyền đóng vai trò quan trọng nhưng không phải là yếu tố duy nhất.

Nghiên cứu trên gia đình và sinh đôi cho thấy nguy cơ ASD có liên quan đáng kể đến yếu tố di truyền. Tuy nhiên, có rất nhiều gen và biến thể di truyền có thể cùng tham gia, mỗi yếu tố có thể đóng góp một mức độ khác nhau. Ngoài các biến thể được thừa hưởng từ cha mẹ, một số trường hợp còn liên quan đếnbiến thể di truyền mới phát sinh (de novo). Vì vậy, nguy cơ của mỗi gia đình không thể chỉ được dự đoán bằng một xét nghiệm hoặc một đặc điểm đơn lẻ.

5. Các yếu tố khác làm tăng nguy cơ con mắc tự kỷ 

5.1. Tuổi của cha mẹ khi sinh con 

Tuổi của cha và mẹ khi sinh con là một trong những yếu tố đã được nghiên cứu liên quan đến nguy cơ ASD.

Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ có xu hướng tăng ở nhómcha hoặc mẹ lớn tuổi, đặc biệt khi tuổi cha hoặc mẹ tăng cao. Với tuổi cha, các nghiên cứu thường ghi nhận mối liên hệ rõ hơn ở những nhóm tuổi cao, chẳng hạntừ khoảng 40–45 tuổi trở lên, và có thể cao hơn ở nhóm tuổi rất lớn.

Một cơ chế được quan tâm là khi tuổi của người cha tăng, số lần phân chia tế bào tạo tinh trùng tăng theo thời gian, từ đó có thể làm tăng khả năng xuất hiện một sốbiến thể di truyền mới. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần trong bức tranh phức tạp về nguy cơ ASD.

Tương tự, tuổi mẹ cao cũng được nghiên cứu như một yếu tố liên quan đến nguy cơ. Tuy nhiên,không thể khẳng định chỉ riêng tuổi của cha hoặc tuổi của mẹ là nguyên nhân gây ra tự kỷ.

5.2. Yếu tố sức khỏe, môi trường trong thai kỳ 

Một số yếu tố liên quan đến sức khỏe của mẹ và môi trường trong thai kỳ cũng được nghiên cứu về mối liên hệ với nguy cơ ASD. Chẳng hạn, một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan với:

• Một số biến chứng trong thai kỳ và khi sinh.
• Sinh non hoặc cân nặng khi sinh thấp.
• Một số tình trạng sức khỏe của người mẹ trong thai kỳ.
• Một số nhiễm trùng hoặc tình trạng sốt cao trong thai kỳ.
• Việc tiếp xúc vớimột số loại thuốc hoặc chất có nguy cơ đối với thai nhi.

Kết luận 

Người tự kỷ hoàn toàn có thể sinh con nếu có sức khỏe sinh sản phù hợp. Tự kỷ không quyết định khả năng làm cha hoặc làm mẹ, nhưng mỗi người có thể cần mức độ hỗ trợ khác nhau trong đời sống vợ chồng, thai kỳ và quá trình nuôi dạy con. Trước khi quyết định sinh con, nên thăm khám sức khỏe, trao đổi với bác sĩ và chuẩn bị kế hoạch hỗ trợ cụ thể. Sự đồng hành của bạn đời, gia đình và chuyên gia sẽ giúp hành trình làm cha mẹ an toàn, chủ động và phù hợp hơn. 

Có thể bạn chưa biết:

Một bước ngoặt đáng kể trong điều trị tự kỷ, mở ra cánh cửa hy vọng mới cho hàng triệu người bệnh trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Miracare tự hào là cầu nối đưa bệnh nhân mắc bệnh tự kỷ điều trị tại Viện nghiên cứu, điều trị cấy ghép tế bào gốc Tokyo (TSRI) - đơn vị tiên phong và duy nhất hiện tại điều trị bệnh tự kỷ bằng phương pháp này tại Nhật Bản.

Tại TSRI có hơn 500 trẻ mắc bệnh tự kỷ đã điều trị bằng liệu pháp này, hơn 95% bệnh nhân cải thiện đáng kể sau điều trị. Cùng tìm hiểu phương pháp điều trị tự kỷ bằng liệu pháp tế bào gốc nhé!