Thuốc tránh thai có gây ra bệnh tự kỷ không?

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

“Thuốc tránh thai có gây ra bệnh tự kỷ không?” là câu hỏi khiến nhiều người, đặc biệt là phụ nữ chuẩn bị mang thai, cảm thấy lo lắng. Trên mạng xuất hiện nhiều thông tin khác nhau khiến không ít người hoang mang về mối liên hệ giữa thuốc tránh thai và nguy cơ tự kỷ ở trẻ. Vậy thực tế khoa học nói gì về vấn đề này? Hãy cùng Mirai Care tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Thuốc tránh thai có gây ra bệnh tự kỷ không?

1.1. Các kết quả nghiên cứu khoa học

Hiện nay, nhiều người lo ngại rằng việc sử dụng thuốc tránh thai nội tiết có thể làm tăng nguy cơ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD). Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học đến naychưa chứng minh được mối quan hệ nhân – quả rõ ràng giữa thuốc tránh thai và bệnh tự kỷ.

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng các hormone tổng hợp trong biện pháp tránh thai nội tiết có thể ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ trong một số điều kiện nhất định. Ví dụ, nghiên cứu trên động vật cho thấy các hormone này có thể làm thay đổi quá trình truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh ở vùng vỏ não trước trán – khu vực liên quan đến hành vi và cảm xúc. Tuy nhiên, kết quả nàychỉ được quan sát trên mô hình động vật và chưa thể khẳng định điều tương tự xảy ra ở con người.

Ngoài ra, một số giả thuyết khoa học từng đặt câu hỏi về việc tỷ lệ sử dụng thuốc tránh thai và tỷ lệ trẻ mắc tự kỷ cùng tăng theo thời gian. Tuy nhiên, đây chỉ làsự trùng hợp về xu hướng, chưa đủ bằng chứng để kết luận rằng thuốc tránh thai là nguyên nhân trực tiếp gây ra tự kỷ.

Trong thực tế, các chuyên gia cho rằngtự kỷ là rối loạn phát triển thần kinh có nguyên nhân rất phức tạp, bao gồm:

• Yếu tố di truyền
• Biến đổi gen
• Môi trường trong thai kỳ
• Các yếu tố sinh học và phát triển não bộ

Do đó, việc quy kết bệnh tự kỷ chỉ do một yếu tố đơn lẻ như thuốc tránh thai làkhông có cơ sở khoa học rõ ràng.

1.2. Kết luận

Tính đến thời điểm hiện tại,chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy thuốc tránh thai gây ra bệnh tự kỷ ở trẻ. Một số nghiên cứu chỉ dừng lại ở mức giả thuyết hoặc quan sát gián tiếp và vẫn cần thêm nhiều dữ liệu để xác nhận.

Phần lớn các chuyên gia y tế đều thống nhất rằng tự kỷ là kết quả củasự kết hợp nhiều yếu tố di truyền và môi trường, chứ không phải do một loại thuốc hay hành vi riêng lẻ nào của người mẹ. Vì vậy, phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai theo chỉ định của bác sĩkhông cần quá lo lắng về nguy cơ gây tự kỷ cho con trong tương lai.

Điều quan trọng là lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp với tình trạng sức khỏe, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa khi có kế hoạch mang thai. Việc theo dõi sức khỏe sinh sản và chăm sóc thai kỳ đúng cách mới là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu các rủi ro phát triển ở trẻ.

2. Các loại thuốc có thể gây ra bệnh tự kỷ khi mang thai

2.1. Thuốc chống trầm cảm

Thuốc chống trầm cảm, đặc biệt là nhómSSRI (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors), thường được sử dụng để điều trị trầm cảm và rối loạn lo âu. Một số nghiên cứu từng ghi nhận rằng việc sử dụng SSRI trong thai kỳ, đặc biệt ở tam cá nguyệt thứ ba, có thể liên quan đến nguy cơ tăng nhẹ rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ, bao gồm tự kỷ.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấymối liên hệ này chưa thực sự rõ ràng, bởi bản thân tình trạng trầm cảm của người mẹ cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Vì vậy, bác sĩ thường cân nhắc rất kỹ giữa lợi ích điều trị và nguy cơ tiềm ẩn trước khi kê đơn thuốc chống trầm cảm cho phụ nữ mang thai.

2.2. Thuốc chống động kinh

Một số loại thuốc chống động kinh, đặc biệt làvalproate (axit valproic), được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ cao hơn về các rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ, bao gồm tự kỷ và chậm phát triển trí tuệ.

Các nghiên cứu cho thấy trẻ sinh ra từ những bà mẹ sử dụng valproate trong thai kỳ có thể có nguy cơ mắc rối loạn phổ tự kỷ cao hơn so với dân số chung. Vì lý do này, nhiều hướng dẫn y khoa khuyến cáohạn chế hoặc tránh sử dụng loại thuốc này trong thai kỳ, trừ khi không có lựa chọn điều trị an toàn hơn.

2.3. Thuốc giảm đau

Một số nghiên cứu quan sát đã đặt ra giả thuyết rằng việc sử dụngacetaminophen (paracetamol)trong thời gian dài khi mang thai có thể liên quan đến nguy cơ rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ, bao gồm ADHD và tự kỷ.

Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu vẫn còn nhiều tranh cãi và chưa thể kết luận chắc chắn. Phần lớn chuyên gia y tế vẫn xem paracetamol làmột trong những thuốc giảm đau tương đối an toàn cho phụ nữ mang thaikhi được sử dụng đúng liều lượng và trong thời gian ngắn theo hướng dẫn của bác sĩ.

2.3. Một số loại thuốc khác

Ngoài các nhóm thuốc trên, một số loại thuốc khác cũng được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh của thai nhi, chẳng hạn như:

• Thuốc nội tiết hoặc hormone tổng hợpdùng không đúng chỉ định
• Một số thuốc điều trị tâm thần
• Thuốc kháng viêm hoặc kháng sinh đặc biệtkhi sử dụng kéo dài

Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu hiện nay chỉ cho thấymối liên quan tiềm năng, chưa đủ bằng chứng để khẳng định đây là nguyên nhân trực tiếp gây tự kỷ.

Kết luận

Các nghiên cứu hiện naychưa chứng minh chắc chắn thuốc tránh thai có gây ra bệnh tự kỷ không, mà chỉ ghi nhận một số mối liên hệ cần được nghiên cứu thêm. Điều quan trọng là phụ nữ nên sử dụng thuốc tránh thai theo hướng dẫn của bác sĩ và chủ động chăm sóc sức khỏe trước khi mang thai để đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho em bé.