Ảnh hưởng của thuốc ức chế dậy thì đến chứng tự kỷ như thế nào

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Trong những năm gần đây, thuốc ức chế dậy thì ngày càng được nhắc đến trong các thảo luận liên quan đến sức khỏe và phát triển của trẻ em. Điều này khiến nhiều phụ huynh băn khoăn liệu ảnh hưởng của thuốc ức chế dậy thì đến chứng tự kỷ có tồn tại hay không, và nếu có thì ở mức độ nào. Bài viết dưới đây Mirai Care sẽ tổng hợp các góc nhìn nghiên cứu, ý kiến chuyên gia và những lưu ý quan trọng giúp phụ huynh hiểu đúng, tránh lo lắng không cần thiết và có quyết định phù hợp cho trẻ.

1. Tuổi dậy thì ảnh hưởng đến thanh thiếu niên tự kỷ 

Tuổi dậy thì là giai đoạn đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng về thể chất, cảm xúc và xã hội ở thanh thiếu niên. Với trẻ tự kỷ, những thay đổi này vẫn diễn ra tương tự như các bạn cùng trang lứa nhưng thường đi kèm với nhiều thách thức phức tạp hơn do đặc điểm phát triển thần kinh riêng biệt.

• Về mặt sinh lý: Sự biến đổi hormone trong giai đoạn dậy thì có thể ảnh hưởng rõ rệt đến tâm trạng và hành vi của thanh thiếu niên tự kỷ. Trẻ có thể trở nên dễ lo âu hơn, cáu kỉnh hơn hoặc gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc. Những phản ứng này không phải là bất thường mà là hệ quả của việc cơ thể và não bộ đang phải thích nghi với sự thay đổi nội tiết mạnh mẽ.
• Về mặt xã hội:Tuổi dậy thì cũng là thời điểm các mối quan hệ bạn bè và tương tác xã hội trở nên phức tạp hơn. Điều này có thể gây nhiều khó khăn cho thanh thiếu niên tự kỷ, đặc biệt là trong việc hiểu tín hiệu xã hội, giao tiếp cảm xúc và xây dựng mối quan hệ. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, trẻ có thể cảm thấy cô lập, tự ti hoặc gặp trở ngại trong việc hòa nhập với môi trường học đường và xã hội xung quanh.

Tuổi dậy thì ảnh hưởng đến thanh thiếu niên tự kỷ

2. Những thách thức mà thanh thiếu niên tự kỷ phải đối mặt trong giai đoạn dậy thì

Giai đoạn dậy thì có thể trở nên đặc biệt khó khăn đối với thanh thiếu niên tự kỷ, bởi sự kết hợp giữa những thay đổi mạnh mẽ của cơ thể và các đặc điểm vốn có của rối loạn phổ tự kỷ. Những thay đổi về thể chất, cảm xúc và kỳ vọng xã hội trong giai đoạn này thường khiến trẻ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn so với các bạn cùng trang lứa.

2.1. Tình trạng lo âu gia tăng

Một trong những vấn đề phổ biến là tình trạng lo âu gia tăng. Khi cơ thể thay đổi nhanh chóng và môi trường xã hội trở nên phức tạp hơn, thanh thiếu niên tự kỷ có thể cảm thấy mất kiểm soát, căng thẳng hoặc sợ hãi. Những lo lắng này có thể xuất phát từ việc không hiểu rõ những thay đổi đang diễn ra, khó thích nghi với các chuẩn mực xã hội mới hoặc áp lực từ học đường và các mối quan hệ bạn bè. Việc xây dựng một môi trường an toàn, ổn định và có sự hỗ trợ phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ quản lý cảm xúc và giảm lo âu.

2.2. Rối loạn nhận dạng giới tính

Một số thanh thiếu niên tự kỷ có thể trải qua cảm giác không phù hợp giữa bản dạng giới của mình và giới tính được xác định khi sinh ra hay còn gọi là rối loạn nhận dạng giới. Những cảm nhận này có thể trở nên rõ rệt hơn trong giai đoạn dậy thì khi các đặc điểm sinh dục phát triển khiến trẻ cảm thấy bối rối, căng thẳng hoặc khó chịu với cơ thể của chính mình. Đây là vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự lắng nghe, thấu hiểu và tư vấn chuyên môn để đảm bảo trẻ được hỗ trợ phù hợp về mặt tâm lý và sức khỏe.

2.3. Khó khăn về mặt giao tiếp

Các khó khăn về giao tiếp vốn có ở trẻ tự kỷ cũng có thể trở nên rõ ràng hơn trong giai đoạn này. Việc diễn đạt cảm xúc, chia sẻ nhu cầu hoặc hiểu cảm xúc của người khác có thể gặp nhiều trở ngại khiến trẻ khó tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết. Điều này có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội, làm tăng cảm giác cô lập hoặc hiểu lầm trong giao tiếp hàng ngày.

Những thách thức mà thanh thiếu niên tự kỷ phải đối mặt trong giai đoạn dậy thì

3. Ảnh hưởng của thuốc ức chế dậy thì đến chứng tự kỷ

Giai đoạn dậy thì có thể là một thời điểm đặc biệt phức tạp đối với thanh thiếu niên tự kỷ, khi những thay đổi về thể chất diễn ra song song với các biến động về cảm xúc, hành vi và nhận thức xã hội. Trước những thách thức này, thuốc ức chế dậy thì đã được một số gia đình và chuyên gia cân nhắc như một biện pháp hỗ trợ nhằm giúp trẻ có thêm thời gian thích nghi về mặt tâm lý. 

3.1. Thuốc ức chế dậy thì là gì?

Thuốc ức chế dậy thì còn được gọi là thuốc chặn hormone dậy thì là nhóm thuốc có tác dụng tạm thời làm chậm hoặc ngăn các thay đổi sinh lý của tuổi dậy thì. Cơ chế hoạt động của thuốc là ức chế sự giải phóng một số hormone đóng vai trò kích hoạt quá trình phát triển các đặc điểm sinh dục thứ cấp ví dụ như sự phát triển tuyến vú, giọng nói trầm hơn hoặc mọc râu.

Trong y học, thuốc ức chế dậy thì thường được sử dụng cho những trẻ gặp khó khăn nghiêm trọng về mặt phát triển dậy thì sớm hoặc trong các trường hợp trẻ trải qua rối loạn nhận dạng giới. Việc sử dụng thuốc ức chế chủ yếu nhằm hỗ trợ trẻ giảm bớt căng thẳng tâm lý trong giai đoạn cơ thể thay đổi nhanh chóng.

3.2. Nghiên cứu về ảnh hưởng của thuốc ức chế dậy thì đến chứng tự kỷ

Các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận mối quan hệ nhân quả giữa việc sử dụng thuốc ức chế dậy thì và sự hình thành hay làm nặng thêm chứng tự kỷ.

Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên The Journal of Pediatrics đã phân tích dữ liệu của thanh thiếu niên được sử dụng thuốc ức chế dậy thì và cho thấy không có sự gia tăng nguy cơ mắc tự kỷ hoặc các rối loạn phát triển thần kinh khác trong nhóm này. Kết quả này góp phần củng cố quan điểm rằng thuốc ức chế dậy thì không phải là nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng các nghiên cứu dài hạn vẫn đang tiếp tục được triển khai để đánh giá toàn diện hơn về ảnh hưởng lâu dài của thuốc ức chế dậy thì đối với sự phát triển thể chất, tâm lý và thần kinh. Do đó, việc sử dụng thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên đánh giá cá nhân hóa và theo dõi chặt chẽ của đội ngũ y tế chuyên khoa.

Ảnh hưởng của thuốc ức chế dậy thì đến chứng tự kỷ

4. Những tranh cãi xung quanh

Việc sử dụng thuốc ức chế dậy thì ở thanh thiếu niên tự kỷ cũng đặt ra nhiều tranh cãi đặc biệt liên quan đến tính an toàn lâu dài và khía cạnh đạo đức trong quá trình ra quyết định. Đây là những vấn đề cần được xem xét cẩn trọng trước khi áp dụng bất kỳ can thiệp y khoa nào.

4.1. Vấn đề an toàn và tác dụng lâu dài

Một trong những mối quan tâm lớn nhất xoay quanh thuốc ức chế dậy thì là độ an toàn và ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe thể chất và thần kinh của thanh thiếu niên tự kỷ. Trên thực tế, thuốc ức chế dậy thì đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ để điều trị dậy thì sớm ở trẻ em. 

Tuy nhiên, việc sử dụng nhóm thuốc này cho thanh thiếu niên tự kỷ vẫn là lĩnh vực tương đối mới và đang tiếp tục được nghiên cứu. Ngoài ra, mỗi trẻ có đặc điểm sinh học và mức độ tự kỷ khác nhau nên phản ứng với thuốc cũng có thể khác nhau.

4.2. Các vấn đề đạo đức

Bên cạnh yếu tố y khoa, khía cạnh đạo đức cũng là vấn đề gây nhiều tranh luận khi cân nhắc sử dụng thuốc ức chế dậy thì cho thanh thiếu niên tự kỷ. Một số ý kiến lo ngại rằng trẻ tự kỷ đặc biệt là những trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp hoặc diễn đạt cảm xúc có thể chưa đủ khả năng hiểu rõ và bày tỏ đầy đủ mong muốn của bản thân liên quan đến các quyết định y tế có ảnh hưởng lâu dài.

Do đó, việc đưa ra quyết định không nên dựa trên ý kiến của một cá nhân đơn lẻ mà cần có sự tham gia của nhóm chuyên môn đa ngành bao gồm bác sĩ, chuyên gia tâm lý, nhà trị liệu và khi cần thiết là các chuyên gia đạo đức y sinh. Quá trình này giúp đảm bảo rằng quyết định cuối cùng luôn hướng đến lợi ích tốt nhất cho trẻ, đồng thời tôn trọng quyền và sự an toàn của trẻ.

Chúng ta cần khẳng định rõ ràng rằng thuốc ức chế dậy thì không phải là giải pháp áp dụng cho mọi thanh thiếu niên tự kỷ. Mỗi trường hợp cần được đánh giá riêng biệt, dựa trên mức độ phát triển, nhu cầu tâm lý, hoàn cảnh gia đình và khả năng theo dõi lâu dài.

Những tranh cãi xung quanh việc sử dụng thuốc ức chế dậy thì 

Hiện nay, chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định thuốc ức chế dậy thì gây ra hoặc làm nặng thêm chứng tự kỷ. Phần lớn các nghiên cứu đều cho thấy mối quan hệ này còn nhiều tranh cãi và cần thêm dữ liệu dài hạn để kết luận chính xác. Phụ huynh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo lựa chọn can thiệp phù hợp, an toàn và hướng đến lợi ích lâu dài cho sự phát triển toàn diện của trẻ.