Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Lời khuyên nuôi dạy trẻ tự kỷ không chỉ là những nguyên tắc giáo dục, mà còn là hành trình đồng hành đầy kiên nhẫn, thấu hiểu và yêu thương của cha mẹ. Mỗi trẻ tự kỷ có tốc độ phát triển và cách cảm nhận thế giới rất riêng, vì vậy việc nuôi dạy con cần dựa trên sự hiểu đúng, cách tiếp cận phù hợp và những điều chỉnh linh hoạt trong sinh hoạt hằng ngày. Trong bài viết dưới đây, Mirai Care chia sẻ những lời khuyên thiết thực, giúp cha mẹ hỗ trợ con phát triển tốt hơn về giao tiếp, cảm xúc và kỹ năng sống.

1. Những khó khăn khi nuôi dạy trẻ tự kỷ

Nuôi dạy trẻ tự kỷ là một hành trình nhiều thử thách, đòi hỏi cha mẹ không chỉ kiến thức mà còn sự kiên nhẫn và bền bỉ về mặt cảm xúc. Khó khăn lớn nhất thường đến từ giao tiếp khi trẻ chậm nói, ít phản hồi hoặc không hiểu lời hướng dẫn, khiến việc dạy con trở nên vất vả và dễ gây căng thẳng. Bên cạnh đó, nhiều trẻ tự kỷ gặp rối loạn cảm xúc và hành vi, dễ cáu gắt, ăn vạ, phản kháng hoặc không hợp tác khi thay đổi thói quen sinh hoạt.

Ngoài ra, quá tải giác quan cũng là vấn đề phổ biến, khiến trẻ nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng, mùi vị hoặc tiếp xúc cơ thể. Điều này làm cho các hoạt động tưởng chừng đơn giản như ăn uống, đi ngủ hay ra ngoài trở thành áp lực cho cả trẻ và gia đình. Không ít phụ huynh còn gặp khó khăn vì thiếu định hướng đúng, hoang mang trước quá nhiều thông tin trái chiều, dẫn đến việc áp dụng phương pháp nuôi dạy chưa phù hợp với đặc điểm riêng của con.

2. Tầm quan trọng của việc dạy trẻ tự kỷ đúng cách

Dạy trẻ tự kỷ đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc giúp trẻ phát triển tối đa tiềm năng của mình. Khi được hướng dẫn bằng phương pháp phù hợp, trẻ không chỉ cải thiện khả năng giao tiếp và tương tác xã hội, mà còn học được cách điều chỉnh cảm xúc, hình thành các kỹ năng sinh hoạt và tăng mức độ tự lập trong cuộc sống hằng ngày.

Việc nuôi dạy đúng cách còn giúp giảm hành vi tiêu cực, hạn chế căng thẳng cho trẻ và cho chính cha mẹ. Quan trọng hơn, can thiệp và giáo dục sớm, đúng hướng sẽ giúp trẻ tận dụng tốt “giai đoạn vàng phát triển”, tạo nền tảng vững chắc cho việc hòa nhập học đường và xã hội sau này. Với cha mẹ, hiểu và áp dụng đúng phương pháp nuôi dạy cũng giúp họ vững tin hơn trên hành trình đồng hành cùng con, thay vì cảm giác mệt mỏi, bất lực hay tự trách bản thân.

Dạy trẻ tự kỷ đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc giúp trẻ phát triển

3. 7 Lời khuyên khi nuôi dạy trẻ tự kỷ

3.1. Tìm ra phương pháp phù hợp với con

Mỗi trẻ tự kỷ là một cá thể riêng biệt, vì vậy không có một phương pháp nào đúng cho tất cả. Cha mẹ cần quan sát kỹ khả năng, mức độ nhạy cảm, cách tiếp nhận thông tin và phản ứng hành vi của con để lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp như ABA, TEACCH, can thiệp ngôn ngữ hay hoạt động trị liệu. Việc áp dụng đúng phương pháp sẽ giúp trẻ học hiệu quả hơn và giảm áp lực cho cả gia đình.

3.2. Tìm hiểu kỹ về chứng tự kỷ

Hiểu đúng về tự kỷ giúp cha mẹ tránh những kỳ vọng sai lệch và không vô tình gây tổn thương cho con. Khi nắm rõ đặc điểm, nguyên nhân và biểu hiện của tự kỷ, cha mẹ sẽ bình tĩnh hơn trước những hành vi của trẻ, từ đó đưa ra cách ứng xử phù hợp và mang tính hỗ trợ thay vì trách phạt.

Hiểu đúng về tự kỷ giúp cha mẹ tránh những kỳ vọng sai lệch

3.3. Tạo môi trường học tập và phát triển an toàn cho trẻ

Trẻ tự kỷ cần một môi trường ổn định, ít kích thích và có tính dự đoán. Không gian sống và học tập nên được sắp xếp gọn gàng, rõ ràng, hạn chế tiếng ồn và ánh sáng mạnh. Môi trường an toàn giúp trẻ cảm thấy yên tâm, từ đó dễ tập trung, học hỏi và phát triển kỹ năng.

3.4. Xây dựng lịch sinh hoạt cố định

Lịch sinh hoạt đều đặn giúp trẻ tự kỷ cảm thấy an toàn và kiểm soát được cuộc sống của mình. Các hoạt động như ăn uống, học tập, vui chơi và nghỉ ngơi nên diễn ra vào khung giờ cố định mỗi ngày. Khi cần thay đổi, cha mẹ nên báo trước cho trẻ để giảm lo lắng và hạn chế hành vi phản kháng.

3.5. Sử dụng các công cụ trực quan

Hình ảnh, thẻ tranh, lịch hình ảnh hoặc đồ vật minh họa giúp trẻ dễ hiểu và ghi nhớ thông tin tốt hơn so với lời nói đơn thuần. Công cụ trực quan đặc biệt hiệu quả trong việc dạy trẻ tự kỷ kỹ năng sinh hoạt, giao tiếp và tuân thủ hướng dẫn hằng ngày.

Hình ảnh, thẻ tranh, lịch hình ảnh hoặc đồ vật minh họa giúp trẻ dễ hiểu và ghi nhớ tốt hơn

3.6. Ưu tiên dạy các kỹ năng giao tiếp xã hội

Giao tiếp và tương tác xã hội là nền tảng quan trọng giúp trẻ hòa nhập. Cha mẹ nên tập trung dạy trẻ những kỹ năng cơ bản như chờ lượt, nhìn vào người đối diện, bày tỏ nhu cầu và cảm xúc. Việc luyện tập nên diễn ra thường xuyên trong các tình huống đời sống thực tế, không chỉ trong giờ học.

3.7. Luôn giữ thái độ tích cực, kiên nhẫn đối với con

Tiến bộ của trẻ tự kỷ thường đến chậm và không theo đường thẳng. Có những giai đoạn trẻ tiến bộ rõ rệt, nhưng cũng có lúc chững lại hoặc thụt lùi. Sự kiên nhẫn, động viên và thái độ tích cực của cha mẹ chính là nguồn sức mạnh lớn nhất giúp trẻ tiếp tục cố gắng và phát triển lâu dài.

>>> Xem thêm:

• 4+ Cách dạy giao tiếp xã hội ở trẻ tự kỷ hiệu quả
• 6+ Phương pháp điều hòa cảm xúc cho trẻ tự kỷ

Kếtluận

Nuôi dạy trẻ tự kỷ là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và đồng hành bền bỉ từ gia đình. Những lời khuyên khi nuôi dạy trẻ tự kỷ không chỉ giúp cha mẹ có định hướng đúng ngay từ đầu mà còn tạo nền tảng vững chắc để trẻ phát triển kỹ năng, cảm xúc và khả năng hòa nhập xã hội. Khi cha mẹ hiểu con, lựa chọn phương pháp phù hợp và giữ thái độ tích cực, mỗi bước tiến nhỏ của trẻ đều có thể trở thành một thay đổi lớn cho tương lai.

Có thể bạn chưa biết:

Một bước ngoặt đáng kể trong điều trị tự kỷ, mở ra cánh cửa hy vọng mới cho hàng triệu người bệnh trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Miracare tự hào là cầu nối đưa bệnh nhân mắc bệnh tự kỷ điều trị tại Viện nghiên cứu, điều trị cấy ghép tế bào gốc Tokyo (TSRI) - đơn vị tiên phong và duy nhất hiện tại điều trị bệnh tự kỷ bằng phương pháp này tại Nhật Bản.

Tại TSRI có hơn 500 trẻ mắc bệnh tự kỷ đã điều trị bằng liệu pháp này, hơn 95% bệnh nhân cải thiện đáng kể sau điều trị. Cùng tìm hiểu phương pháp điều trị tự kỷ bằng liệu pháp tế bào gốc nhé!