Nước ngọt có ga có gây ra chứng tự kỷ không?

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Trong những năm gần đây, một trong những câu hỏi được nhiều phụ huynh đặt ra là: nước ngọt có ga có gây ra chứng tự kỷ không? Với sự phổ biến của các loại nước ngọt trong đời sống hằng ngày, không ít người lo ngại rằng việc tiêu thụ đồ uống có ga, nhiều đường hoặc chất tạo ngọt nhân tạo có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh của trẻ. Bài viết dưới đây Mirai Care sẽ giúp cha mẹ làm rõ vấn đề này từ đó đưa ra góc nhìn khách quan nhất cho phụ huynh.

1. Nước ngọt có ga có gây ra chứng tự kỷ không?

1.1. Các nghiên cứu khoa học

Một số nghiên cứu khoa học đã được thực hiện nhằm tìm hiểu mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nước ngọt có ga và nguy cơ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, kết quả của các nghiên cứu này vẫn còn nhiều tranh cãi và chưa đưa ra kết luận chắc chắn.

Một nghiên cứu được công bố năm 2013 đã xem xét mối liên quan giữa việc uống nước ngọt trong thai kỳ và nguy cơ trẻ mắc tự kỷ sau này. Kết quả cho thấy nhóm phụ nữ mang thai tiêu thụ nước ngọt với tần suất cao có nguy cơ sinh con mắc tự kỷ cao hơn ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, nghiên cứu này chủ yếu dựa trên dữ liệu tự khai báo nên không thể dựa vào đó  mà kết luận 100%.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu khác công bố năm 2016 tập trung đánh giá việc tiêu thụ nước ngọt ở trẻ nhỏ và nguy cơ được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Nghiên cứu ghi nhận mối tương quan dương giữa lượng nước ngọt trẻ uống và khả năng được chẩn đoán ASD. Tuy nhiên, tương tự nghiên cứu trước, dữ liệu cũng dựa trên báo cáo của phụ huynh và không chứng minh được mối quan hệ mật thiết nào khác.

1.2. Các yếu tố cần xem xét thêm

Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh phức tạp, được cho là hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau trong đó nổi bật nhất là yếu tố di truyền và môi trường. Các nghiên cứu khoa học cho thấy di truyền đóng vai trò quan trọng, khi một số biến thể gen nhất định có thể làm tăng nguy cơ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, gen không phải là yếu tố quyết định duy nhất.

Bên cạnh yếu tố di truyền, nhiều yếu tố môi trường cũng được xem là có khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ đặc biệt trong giai đoạn trước và trong thai kỳ. Những yếu tố này có thể bao gồm tình trạng sức khỏe của mẹ, tiếp xúc với một số hóa chất hoặc độc tố, chế độ dinh dưỡng, căng thẳng kéo dài cũng như các yếu tố liên quan đến sinh non hoặc biến chứng khi sinh.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là không có một yếu tố đơn lẻ nào được xác định là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh tự kỷ. Thay vào đó, tự kỷ được xem là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố, tác động qua lại trong một khoảng thời gian dài. Vì vậy, khi đánh giá bất kỳ giả thuyết nào liên quan đến chế độ ăn uống, đồ uống hay thói quen sinh hoạt, cần đặt trong bối cảnh tổng thể, tránh quy kết một nguyên nhân riêng lẻ.

Việc hiểu đúng bản chất đa yếu tố của tự kỷ sẽ giúp phụ huynh và cộng đồng có cái nhìn khoa học hơn, từ đó đưa ra những lựa chọn phù hợp nhằm hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của trẻ.

Chứng tự kỷ được hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau 

1.3. Kết luận

Các chuyên gia y tế, nhà nghiên cứu và những tổ chức uy tín trong lĩnh vực tự kỷ đều đã xem xét mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nước ngọt và chứng tự kỷ. Kết luận chung hiện nay cho thấy không có bằng chứng khoa học nào khẳng định việc uống nước ngọt gây ra bệnh tự kỷ.

Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh đa yếu tố, hình thành từ sự kết hợp phức tạp giữa yếu tố di truyền và yếu tố môi trường. Mặc dù chế độ ăn uống và dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể và sự phát triển của trẻ, nhưng chúng không được xem là nguyên nhân trực tiếp gây ra tự kỷ.

Thay vì lo lắng quá mức về một loại thực phẩm hay đồ uống đơn lẻ, các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên tập trung xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, đa dạng và phù hợp cho trẻ trong phổ tự kỷ. Việc lựa chọn thực phẩm cần dựa trên nhu cầu dinh dưỡng, khả năng hấp thu cũng như đặc điểm cảm giác và sở thích riêng của từng trẻ.

Trong trường hợp có băn khoăn về chế độ ăn uống hoặc muốn xây dựng thực đơn phù hợp cho trẻ tự kỷ, phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng hoặc chuyên gia can thiệp sớm để nhận được hướng dẫn chính xác và khoa học.

2. Chế độ ăn uống dành cho người mắc chứng tự kỷ

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe tổng thể và sự phát triển của người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ. Hiện nay, chưa có một chế độ ăn đặc hiệu nào được chứng minh là có thể điều trị hoặc ngăn ngừa tự kỷ, tuy nhiên các chuyên gia dinh dưỡng và y tế đều thống nhất rằng một chế độ ăn cân bằng, khoa học sẽ giúp cải thiện thể chất, hành vi và chất lượng cuộc sống cho người trong phổ tự kỷ.

Dưới đây là những nguyên tắc dinh dưỡng thường được khuyến nghị:

• Bổ sung đa dạng thực phẩm giàu dinh dưỡng:Nên ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu dưỡng chất như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc (thịt cá, trứng, đậu) và chất béo tốt. Việc ăn đa dạng giúp cung cấp đầy đủ vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa cần thiết cho sự phát triển não bộ và cơ thể.
• Hạn chế đồ uống nhiều đường:Việc tiêu thụ quá nhiều đồ uống có đường có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe lâu dài. Cha mẹ nên hạn chế nước ngọt, nước tăng lực và các loại đồ uống nhiều đường.
• Đảm bảo đủ nước cho cơ thể:Uống đủ nước mỗi ngày rất quan trọng đối với mọi đối tượng bao gồm cả người tự kỷ. Nước lọc, sữa, trà thảo mộc hoặc nước trái cây pha loãng là những lựa chọn phù hợp giúp duy trì thể trạng và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.
• Cá nhân hóa chế độ ăn:Mỗi người mắc chứng tự kỷ có thể có nhu cầu dinh dưỡng, vấn đề tiêu hóa hoặc nhạy cảm cảm giác khác nhau. Chế độ ăn cần được xây dựng linh hoạt, phù hợp với từng cá nhân và nên có sự tư vấn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Chế độ ăn uống dành cho người mắc chứng tự kỷ

>>> Xem thêm:

• Sinh non có gây tự kỷ không? | Giải đáp dựa trên các nghiên cứu y khoa
• Top 6 trung tâm dạy trẻ tự kỷ ở Cần Thơ cha mẹ nên biết

Chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định nước ngọt có ga là nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều nước ngọt có ga có thể gây ra nhiều hệ lụy khác cho sức khỏe như béo phì, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến hành vi ăn uống của trẻ. Vậy nên, thay vì quá lo lắng về mối liên hệ chưa được chứng minh, phụ huynh nên tập trung xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, hạn chế đồ uống nhiều đường và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi có băn khoăn về sự phát triển của trẻ.

Có thể bạn chưa biết:

Một bước ngoặt đáng kể trong điều trị tự kỷ, mở ra cánh cửa hy vọng mới cho hàng triệu người bệnh trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Miracare tự hào là cầu nối đưa bệnh nhân mắc bệnh tự kỷ điều trị tại Viện nghiên cứu, điều trị cấy ghép tế bào gốc Tokyo (TSRI) - đơn vị tiên phong và duy nhất hiện tại điều trị bệnh tự kỷ bằng phương pháp này tại Nhật Bản.

Tại TSRI có hơn 500 trẻ mắc bệnh tự kỷ đã điều trị bằng liệu pháp này, hơn 95% bệnh nhân cải thiện đáng kể sau điều trị. Cùng tìm hiểu phương pháp điều trị tự kỷ bằng liệu pháp tế bào gốc nhé!