Thực phẩm chứa thuốc trừ sâu có gây ra bệnh tự kỷ không? | 5+ Cách giảm tiếp xúc

Tác giả: Ngô Thị Thúy An , bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BÁC SĨ TAKAHIRO HONDA (Pajili) Giám đốc Viện Nghiên cứu Điều trị Cấy ghép Tế bào Gốc Tokyo (TSRI)

Mối quan tâm về mối liên hệ giữa thực phẩm chứa thuốc trừ sâu và bệnh tự kỷ ngày càng gia tăng đặc biệt ở các bậc phụ huynh có con nhỏ. Thuốc trừ sâu được sử dụng phổ biến trong nông nghiệp tuy nhiên dư lượng của chúng trong thực phẩm có thể trở thành yếu tố rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe con người. Bài viết dưới đây Mirai Care sẽ phân tích vấn đề này đồng thời đề xuất một số phương pháp giúp giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm thuốc trừ sâu trong đời sống hằng ngày.

1. Tổng quan về thuốc trừ sâu

1.1. Thuốc trừ sâu là gì?

Thuốc trừ sâu (pesticides) là các chất hóa học được sử dụng nhằm kiểm soát hoặc tiêu diệt sinh vật gây hại như côn trùng, cỏ dại và nấm. Chúng được sử dụng phổ biến trong nông nghiệp với mục đích bảo vệ mùa màng, hạn chế sâu bệnh và góp phần nâng cao năng suất cây trồng. Ngoài ra, thuốc trừ sâu cũng được dùng trong sinh hoạt hằng ngày để kiểm soát côn trùng tại vườn nhà, bãi cỏ hoặc không gian sống.

Thuốc trừ sâu tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau như dạng xịt, dạng bột, dạng hạt hoặc dạng lỏng. Các sản phẩm này chứa hoạt chất có khả năng tác động lên những loài sinh vật gây hại cụ thể giúp ngăn chặn thiệt hại cho cây trồng và tài sản. Tuy nhiên, do có khả năng tồn lưu trong môi trường, thuốc trừ sâu cũng tiềm ẩn những ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe con người nếu tiếp xúc hoặc sử dụng không đúng cách.

Thuốc trừ sâu được sử dụng phổ biến trong nông nghiệp

1.2. Những rủi ro tiềm ẩn của thuốc trừ sâu

Việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu trong những giai đoạn nhạy cảm như trong thời kỳ mang thai hoặc những năm đầu đời có thể làm gián đoạn quá trình phát triển của hệ thần kinh. Sự can thiệp này được cho là có thể góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn phát triển bao gồm cả tự kỷ. 

Mức độ rủi ro từ thuốc trừ sâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại hóa chất được sử dụng, thời gian và cường độ tiếp xúc cũng như cơ địa và khả năng nhạy cảm của từng cá nhân. Việc tiếp xúc đồng thời với nhiều loại thuốc trừ sâu khác nhau trong nhiều môi trường khác nhau cũng có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Để giảm thiểu những rủi ro tiềm ẩn, các chuyên gia khuyến nghị cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn an toàn khi sử dụng thuốc trừ sâu và ưu tiên lựa chọn thực phẩm hữu cơ khi có thể. Các phương pháp canh tác hữu cơ và quản lý dịch hại tổng hợp giúp hạn chế việc sử dụng hóa chất tổng hợp từ đó giảm nguy cơ phơi nhiễm cho con người.

Những rủi ro tiềm ẩn của thuốc trừ sâu

2. Thực phẩm chứa thuốc trừ sâu có gây ra bệnh tự kỷ không?

2.1. Mối liên hệ giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ

Nhiều nhà nghiên cứu đã tiến hành cả nghiên cứu quan sát và nghiên cứu thực nghiệm nhằm tìm hiểu mối liên hệ tiềm năng giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ. Mục tiêu của các nghiên cứu này là xác định xem việc phơi nhiễm thuốc trừ sâu có tạo ra phản ứng đặc biệt nào liên quan đến sự phát triển của rối loạn phổ tự kỷ hay không.

Các nghiên cứu quan sát thường lấy dữ liệu từ một bộ phận lớn, từ đó quan sát và phân tích mối liên quan giữa việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu trong thai kỳ hoặc giai đoạn đầu đời và nguy cơ mắc chứng tự kỷ sau này. Loại nghiên cứu này giúp cung cấp những manh mối ban đầu, sau đó hình thành giả thuyết cho các nghiên cứu chuyên sâu hơn. Tuy nhiên, nghiên cứu quan sát thường không đủ cơ sở để khẳng định.

Trong khi đó, các nghiên cứu thực nghiệm chủ yếu được thực hiện trên động vật hoặc trong phòng thí nghiệm. Những nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của từng loại thuốc trừ sâu cụ thể đến sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh. Thông qua đó, các nhà khoa học có thể hiểu rõ hơn về cơ chế sinh học mà thuốc trừ sâu có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thần kinh từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn phát triển, bao gồm cả tự kỷ.

Việc kết hợp cả hai hướng nghiên cứu giúp mang lại cái nhìn toàn diện hơn về mối liên hệ giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ dù đến nay vẫn cần thêm nhiều bằng chứng khoa học để đưa ra kết luận chắc chắn.

2.2. Các nghiên cứu và tranh cãi

Kết quả từ các nghiên cứu về mối liên hệ giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều dẫn đến không ít tranh cãi trong cộng đồng nghiên cứu khoa học. Một số nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu trong thai kỳ hoặc giai đoạn đầu đời có thể làm tăng nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ tuy nhiên trong khi những nghiên cứu khác lại không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng.

Một trong những khó khăn lớn khi nghiên cứu vấn đề này là bản chất đa yếu tố của rối loạn phổ tự kỷ. Chứng tự kỷ là hệ quả của nhiều yếu tố như yếu tố di truyền, môi trường và quá trình phát triển thần kinh. Vì vậy, việc tách riêng tác động của thuốc trừ sâu ra khỏi các yếu tố nguy cơ khác là điều không hề đơn giản.

Bên cạnh đó, thuốc trừ sâu bao gồm nhiều nhóm hóa chất khác nhau, mỗi loại có cơ chế tác động và mức độ ảnh hưởng khác nhau lên hệ thần kinh. Việc đánh giá tác động của từng loại thuốc đòi hỏi phải xem xét kỹ lưỡng về liều lượng tiếp xúc, thời điểm phơi nhiễm cũng như khả năng nhạy cảm của từng cá nhân.

2.3. Kết luận

Mối liên hệ giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ là một chủ đề phức tạp và hiện vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu. Việc đẩy mạnh các nghiên cứu trong tương lai nhằm làm rõ cơ chế sinh học cũng như vai trò của các yếu tố môi trường liên quan là điều hết sức cần thiết. Những nghiên cứu này sẽ góp phần cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa việc phơi nhiễm thuốc trừ sâu và nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ.

Mối liên hệ giữa thuốc trừ sâu và chứng tự kỷ

3. Cách giảm tiếp xúc với thuốc trừ sâu

Bên cạnh việc ưu tiên lựa chọn thực phẩm hữu cơ hoặc không sử dụng thuốc trừ sâu, mỗi gia đình vẫn có thể chủ động giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm thông qua những biện pháp đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày.

• Rửa sạch thực phẩm trước khi sử dụng:Trái cây và rau củ nên được rửa kỹ dưới vòi nước chảy để loại bỏ phần nào dư lượng thuốc trừ sâu bám trên bề mặt. Với các loại rau củ có vỏ cứng như khoai tây, cà rốt, táo có thể dùngdụng cụ nạo chuyên dụng để làm sạch hiệu quả hơn.
• Gọt vỏ khi cần thiết:Việc gọt vỏ một số loại trái cây và rau củ có thể giúp giảm lượng thuốc trừ sâu tồn dư do hóa chất thường tập trung nhiều ở lớp vỏ ngoài. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số dưỡng chất quan trọng cũng có thể bị mất đi trong quá trình này vì vậy nên cân nhắc tùy từng loại thực phẩm.
• Đa dạng hóa chế độ ăn uống:Ăn đa dạng nhiều loại thực phẩm giúp hạn chế việc tích tụ một loại thuốc trừ sâu cụ thể trong cơ thể. Việc luân phiên các nhóm rau củ và nguồn thực phẩm khác nhau sẽ góp phần giảm nguy cơ phơi nhiễm kéo dài.
• Tự trồng thực phẩm tại nhà:Nếu có điều kiện, việc trồng rau, củ, quả hoặc các loại thảo mộc bằng phương pháp hữu cơ tại nhà sẽ giúp kiểm soát tốt hơn nguồn thực phẩm và hạn chế tiếp xúc với thuốc trừ sâu tổng hợp.
• Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu trong gia đình:Nên giảm tối đa việc sử dụng thuốc trừ sâu trong nhà và khu vực sinh hoạt. Thay vào đó, có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát dịch hại tự nhiên hoặc quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) nhằm bảo vệ sức khỏe gia đình mà vẫn đảm bảo hiệu quả.

Cách giảm tiếp xúc với thuốc trừ sâu

>>> Xem thêm:

• Sinh non có gây tự kỷ không? | Giải đáp dựa trên các nghiên cứu y khoa
• Top 6 trung tâm dạy trẻ tự kỷ ở Cần Thơ cha mẹ nên biết

Thay vì hoang mang hoặc lo sợ thuốc trừ sâu có ảnh hưởng đến chứng tự kỷ hay không thì điều quan trọng là mỗi gia đình cần chủ động giảm tiếp xúc với thuốc trừ sâu thông qua việc lựa chọn thực phẩm an toàn, rửa sạch và chế biến đúng cách đồng thời duy trì một chế độ ăn uống cân bằng. Việc tiếp cận thông tin dựa trên bằng chứng khoa học sẽ giúp đưa ra những quyết định đúng đắn, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ em và cả gia đình.

Có thể bạn chưa biết:

Một bước ngoặt đáng kể trong điều trị tự kỷ, mở ra cánh cửa hy vọng mới cho hàng triệu người bệnh trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Miracare tự hào là cầu nối đưa bệnh nhân mắc bệnh tự kỷ điều trị tại Viện nghiên cứu, điều trị cấy ghép tế bào gốc Tokyo (TSRI) - đơn vị tiên phong và duy nhất hiện tại điều trị bệnh tự kỷ bằng phương pháp này tại Nhật Bản.

Tại TSRI có hơn 500 trẻ mắc bệnh tự kỷ đã điều trị bằng liệu pháp này, hơn 95% bệnh nhân cải thiện đáng kể sau điều trị. Cùng tìm hiểu phương pháp điều trị tự kỷ bằng liệu pháp tế bào gốc nhé!